HABER MERKEZİ – Avrupa Birliği, ABD ve Çin karşısında teknoloji yarışında geri kaldığını kabul etti ve kolları sıvadı. Tam 10 milyar euroluk bir yatırımla kıta genelinde 7 dev yapay zeka tesisi kuracaklar. Bu rakam dolar bazında 11,5 milyar dolara denk geliyor. Avrupa Komisyonu bugün yaptığı açıklamayla bu projeyi resmen duyurdu. Amaç sadece bu tesisleri kurmak değil, aynı zamanda özel sektörden en az 20 milyar euro daha yatırım çekmek. Adamlar işi büyük düşünüyor yani…
Başlangıçta 5 tesis planlanmıştı ama AB ülkelerinden o kadar yoğun talep geldi ki sayıyı 7’ye çıkarmışlar. Bu tesisler ne mi olacak? Gelişmiş yapay zeka işlemcileri, yazılımlar, bulut teknolojileri, yüksek hızlı bağlantı ve veri merkezleri… Hepsini tek çatı altında toplayacaklar. Zaten halihazırda 19 tane yapay zeka fabrikası var Avrupa’da, bunlar onların üstüne eklenicek.
AB’nin teknolojiden sorumlu Komisyon Üyesi Henna Virkkunen bakın ne dedi: “Yapay zeka gelişimi hızlanırken, yapay zeka dev tesisleri içindeki hesaplama gücünün ham ölçeğine erişim Avrupa için stratejik bir zorunluluktur.” Yani hesap makinesi gibi düşünmeyin, bu devasa hesaplama gücü olmadan yapay zeka geliştirmek mümkün değil. O yüzden bu yatırım hayati önem taşıyor.
İŞTE DETAYLAR…
Bu girişim sanayi liderliğinde yürütülecek. AB ve ulusal fonlardan 10 milyar euroya kadar kamu desteği sağlanacak. Ama asıl hedef, özel yatırımları harekete geçirmek. Öngörülene göre en az 20 milyar euroluk özel yatırım çekilecek. Proje sayesinde Avrupa’nın yapay zeka hesaplama kapasitesi ciddi şekilde genişleyecek. Kimler faydalanacak? Start-up’lar, ölçeklenen şirketler, KOBİ’ler, sanayi kuruluşları, akademi ve kamu kurumları… Yani herkes. Gelişmiş sınır yapay zeka modellerini eğitebilecekler, çıkarım yapabilecekler, ince ayar yapabilecekler.
Bir önemli nokta daha: Bu tesislerde geliştirilen teknolojiler, AB’nin veri koruma, güvenlik, emniyet ve etik standartlarına tabi olacak. Yani “başıboş” bir yapay zeka geliştirmeyecekler. Kurallara uygun şekilde, Avrupa değerleriyle uyumlu olarak ilerleyecekler.
KİMLER BAŞVURABİLECEK?
Teknoloji sağlayıcıları, bulut hizmeti sağlayıcıları, kamu kurumları, yatırımcılar… Bunlar bir araya gelip konsorsiyumlar kuracak veya özel amaçlı şirketler (SPV) oluşturacak. Başvuru yapmak için işte bu yapılar gerekiyor. İhale süreci 12 Kasım 2026’da kapanacak. Yani önümüzdeki yılın sonuna kadar başvurular alınacak. EuroHPC JU yani Avrupa Yüksek Performanslı Hesaplama Ortak Girişimi değerlendirme yapacak. Kazananlar 2027 başlarında belli olacak. İnşaat da 2027’de başlayacak. Tesislerin sözleşme imzasından itibaren 18 ay içinde faaliyete geçmesi bekleniyor.
TESİSLER NASIL KURULACAK?
Bu dev tesisler tek bir üye ülkede tek bir sahada olabileceği gibi, birden fazla konumda da kurulabilecek. Hatta sınır ötesi mimariler bile mümkün. Dağıtılmış yapay zeka hesaplama tesisleri aracılığıyla birden fazla üye ülkeyi kapsayacak şekilde de yapılandırılabilecek. Yani esnek bir yapı düşünülüyor.
PARA NASIL DAĞILACAK?
İki grup var. Birinci grupta en fazla 4 proje desteklenecek. Birinci aşamada her proje 100 milyon euroya kadar, ikinci aşamada 400 milyon euroya kadar AB finansmanı alabilecek. Bu gruptaki tesisler, ilk aşamada Avrupa’nın şu anki en güçlü yapay zeka fabrikasındaki kadar işlemci kurmak zorunda. İkinci aşamada bu kapasite en az 3 katına çıkacak.
İkinci grupta en fazla 3 proje var. Birinci aşamada 200 milyon euroya kadar, ikinci aşamada 800 milyon euroya kadar fon alabilecekler. Bu gruptaki tesisler, Avrupa’nın en güçlü yapay zeka fabrikasındakinin 2 katı işlemci kurmak zorunda. İkinci aşamada kapasite en az 4 katına yükselecek. Yani işin dozu giderek artıyor.
HANGİ ÜLKELER VAR?
18 üye ülke EuroHPC JU ile ortak tedarik anlaşması imzaladı. Bunlar: Almanya, Çekya, Danimarka, Estonya, Fransa, Finlandiya, Hırvatistan, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Yunanistan, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Portekiz ve Slovakya. Avusturya, Belçika ve Hollanda listede yok. Yani bu ülkeler projeye dahil değil. Neden mi? Bilmiyoruz, ama tercih meselesi herhalde.
ABD İLE İŞBİRLİĞİ NE AŞAMADA?
İlginç bir detay daha var. AB-ABD ticaret mutabakatının devamı olarak Komisyon, AMD, Nvidia ve Qualcomm ile niyet mektubu imzaladı. Bu üç büyük ABD’li donanım sağlayıcısı, projelerdeki gruplara ve konsorsiyumlara ihtiyaç duydukları çiplere ve donanımlara kesintisiz erişim sağlayacak. Yani Amerikan teknolojisinden de faydalanılacak. Ama aynı zamanda Avrupalı start-up ve ölçeklenen şirketlere de donanım tedarik edilmesi için fırsat tanınacak. Böylece Avrupa dijital tedarik zinciri güçlenecek.
NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Bakın, küresel ölçekte yapay zeka kullanımı hızlanıyor. Büyük ölçekli egemen yapay zeka altyapısına erişim, Avrupa’nın sanayi rekabetçiliği ve teknolojik egemenliği için kritik. Yoksa ABD ve Çin’in gerisinde kalmaya devam edecekler. O yüzden bu yatırım bir zorunluluk olarak görülüyor.
Gelişmeleri takip ediyoruz. Bakalım önümüzdeki yıllarda bu tesisler gerçekten faaliyete geçecek mi? AB’nin bu hamlesi teknoloji yarışında işe yarayacak mı? Zaman gösterecek…
Kaynak: Orijinal Haber
