Günlerdir Avrupa’yı saran o bunaltıcı sıcaklar artık can alıyor. Fransa’da pazartesi günü yaşanan olay tüyler ürpertici. İki çocuk bir otomobilin içinde hayatını kaybetti. Hani hep yaşlılar için uyarı yapılır ya, işte bu acı olay gösterdi ki küçük çocuklar da en az onlar kadar savunmasız. Saatlerce güneş altında kalan arabanın içi adeta fırına dönmüş, çocukların vücut ısısı dayanılmaz noktaya gelmiş. Yetkililer olayla ilgili soruşturma başlatdı ama iş işden geçmişti.
Bilim insanları yıllardır uyarıyordu. İnsan kaynaklı iklim değişikliği sıcak hava dalgalarını daha sık, daha şiddetli ve daha uzun hale getiriyor. Şimdi bu hafta Avrupa’yı bekleyen sıcaklar, 2003 yılında kıta genelinde yaklaşık 70 bin kişinin ölümüne yol açan o felaketle yarışıyormuş. 70 bin can! İnanır mısınız, bir yaz mevsiminde koskoca bir şehir nüfusu kadar insan… Uzmanlar aynı tablonun tekrarlanabileceğini söylüyor. Neyse, devam edelim.
Sıcaklıklar yükseldiğinde kimler daha çok etkileniyor? Tabiki yaşlılar ve küçük çocuklar. Vücut ısılarını düzenlemekte zorlanıyor bu gruplar. Daha az terliyorlar, çoğu zaman korunmak için başkalarının yardımına ihtiyaç duyuyorlar. Lancet Countdown’ın 2026 Avrupa raporu diyor ki… Bir yaşın altındaki bebekler ve 65 yaş üstü kişiler “orantısız biçimde” etkileniyor. Bakın verilere: 2015-2024 döneminde yaşlıların sıcak hava dalgasına maruz kalma oranı 1991-2000’e göre yüzde 266 artmış. Bebeklerde ise bu artış yüzde 121. Yani neredeyse iki buçuk kat. Bu rakamlar insanı düşündürüyor…
Fransız epidemiyolog Noemie Letellier, AFP’ye önemli şeyler anlatmış. Yaşlıların aşırı sıcaklardan daha ağır etkilenmesinin iki yönü var demiş: birincisi fizyolojik sınırlılıklar, ama asıl önemlisi yoksulluk, yalnızlık ve bakıma bağımlılık gibi sosyal etkenler. Yani paran yoksa, yanında bakacak kimsen yoksa, sıcak senin için çok daha ölümcül. Paris’teki Pitié-Salpêtrière Üniversitesi Hastanesi’nden Prof. Jacques Boddaert de aynı şeyi söylüyor: sıcaklar yaşlı hastalar için “gerçek bir çileye” dönüşüyor. Yaş ilerledikçe vücudun ısıyı kontrol kapasitesi azalıyor, susuzluk hissi zayıflıyor. Adam susadığını bile anlamıyor yani. Kronik hastalıklar cabası. Kalp ilaçları, idrar söktürücüler… Hepsi sıcakta ek risk oluşturuyor.
Bir de bakıcılar meselesi var. Boddaert diyor ki yazın bakıcılar tatile çıkınca risk katlanıyor. “Bu durum çok tehlikeli hale gelebilir” diye uyarıyor. Letellier ise tüm yaşlılar aynı risk altında değil diye ekliyor. Ekonomik güçlük yaşayanlar, kronik hastalar, engelliler, yalnızlar daha kırılgan. Hele birde yalnız yaşayan yaşlı kadınlar… Erkeklere kıyasla daha sınırlı kaynaklara sahip oldukları için ek risk altındalar. Bu ayrıntıyı atlamamak lazım.
Gelelim çocuklara. Aşırı sıcakların çocukların ölümüne yol açması nadir görülse de, yüksek sıcaklıklar bir sürü sağlık sorununu tetikliyor. Journal of Climate Change and Health dergisinde 2024’te yayımlanan bir incelemeye göre erken doğum, düşük doğum ağırlığı gibi olumsuz sonuçlarla ilişkilendiriliyor. Çocuklarda acil servis başvuruları, astım atakları, sıcak çarpması ve okul performansında düşüş riski artıyor. Climate Central’ın geçen yılki raporu da diyor ki iklim değişikliği hamile kadınlar için riskli sıcak günlerin ortalamasını son beş yılda en az iki katına çıkarmış. Yani her iki günden biri riskli hale gelmiş.
İngiltere’den Portsmouth Üniversitesi’nden Doç. Heather Massey de akıl vermiş: bol su için, günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmayın. Evlerin serin kalması için gündüz perde ve panjurları kapalı tutun, gece ise pencereleri açıp içeride biriken sıcaklığı dışarı atın. Basit ama hayat kurtaracak tavsiyeler… Bakalım bu uyarılar yetecek mi? Yoksa 2003’teki gibi binlerce kişi daha mı kaybedeceğiz? Sıcaklar tüm hızıyla devam ediyor. Gelişmeleri takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
