
Odun, odun kömürü, kömür, gaz yağı ve tarımsal atıkların açık ateşlerde ve basit ocaklarda yakılması ev içi hava kirliliğine yol açıyor ve dünya genelinde yılda yaklaşık 2.5 milyon erken ölümün temel sebebidir.
Yiyecek Pişirme ve Ev İçi Hava Kirliliği
Bu yakıtların kullanımı yüksek miktarda hava kirliliği üretiyor. Ormanlardan odun temini, atmosferdeki karbonu tutan ormanların azalmasına sebep oluyor.
Afrika’da Temiz Pişirme Sorunu
Afrika’daki her 5 kişiden 4’ü temiz yemek pişirme imkanına sahip değil. Kadınlar ve çocuklar, kirletici yakıtların oluşturduğu ev içi hava kirliliği nedeniyle erken ölümlerin başlıca nedenleri arasında yer alıyor.
Uluslararası Dönem ve Çözümler
22 Eylül’de BM Genel Kurulu kapsamında düzenlenen ilk üst düzey temiz yemek pişirme etkinliği, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ile Norveç ve Kenya hükümetleri tarafından gerçekleştirildi. İcra Direktörü Fatih Birol, Afrika’nın komşusunu “Komşunuzun evi yanıyorsa ona yardım edersiniz. Afrika bizim komşumuz.” diyerek çözümün önemini vurguladı.
Emisyon ve İklim Etkileri
IEA, temiz pişirme yöntemlerine geçişin 2030’a kadar 1.5 gigaton karbondioksit eşdeğeri emisyonu önleyebileceğini hesapladı. Bu miktar, uçaklar ve gemilerin tek yılda oluşturduğu emisyon kadar.
Yatırım Gereksinimi
IEA’nın hesaplamalarına göre Afrika’daki tüm hanelerin 2030’a kadar temiz yemek pişirme teknolojilerine erişebilmesi için yılda yaklaşık 4 milyar dolar yatırım gerekiyor. 2024 Afrika’da Temiz Yemek Pişirme Zirvesi’nde 2.2 milyar doların üzerinde yeni finansman taahhüdü verildi. Bu taahhütlerin üçte birinden fazlası 28 Afrika ülkesindeki projelere aktarılmış.
Sıkça Sorulan Sorular
Ne kadar yatırım gerekiyor?
IEA’nın hesaplamalarına göre Afrika’daki hanelerin 2030’a kadar temiz pişirme teknolojilerine erişebilmesi için yılda yaklaşık 4 milyar dolar yatırım gerekir.
Temiz pişirme ile ne kadar emisyon azaltılabilir?
2030’a kadar temiz pişirme yöntemlerine geçişin 1.5 gigaton karbondioksit eşdeğeri emisyonu önleyebileceği tahmin ediliyor.
Afrika’da kaç ülke proje alıyor?
28 Afrika ülkesi, 2024 Afrika’da Temiz Yemek Pişirme Zirvesi’nde verilen taahhütlerin bir kısmıyla projeler almıştır.
İlk üst düzey temiz pişirme etkinliği ne zaman düzenlendi?
Bu etkinlik 22 Eylül’de BM Genel Kurulu kapsamında düzenlendi.
Temiz pişirme ile ilgili hangi ülkeler iş birliği yaptı?
Etkinlik Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ile Norveç ve Kenya hükümetleri tarafından düzenlendi.