
Pasifik Okyanusu’nda artan su yüzeyi sıcaklıklarıyla ortaya çıkan El Nino, sadece hava koşullarını değil aynı zamanda küresel gıda sistemini de tehdit ediyor. Meteorolojik veriler, 2026 sonbahar‑kış döneminde güçlü bir El Nino’nun oluşma ihtimalinin yüksek olduğunu gösteriyor. Bu iklim olayının, dünya tarımında kuraklık, aşırı yağış ve sıcaklık anomalilerine yol açarak gıda emtia fiyatlarında ciddi artışlara sebep olabileceği öngörülüyor.
El Nino ve Küresel Gıda Sistemine Etkisi
El Nino, tropikal Pasifik’in orta ve doğu kesimlerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin üzerine çıkmasıyla başlar. Bu sıcaklık artışı, atmosferik dolaşımı değiştirir ve dünyanın farklı bölgelerinde kuraklık, aşırı yağış ve yüksek sıcaklık olaylarına yol açar. Tarım açısından bu durum, üretim merkezlerinde kuraklığa, diğer bölgelerde ise aşırı yağışa neden olarak mahsullere zarar verir. Böylece, gıda fiyatları üzerindeki baskı artar.
Beroe’nin Tahmini: Fiyat Artışları
Küresel tarım stratejileri danışmanlık şirketi Beroe, uzun süreli bir El Nino’nun gübre kıtlığı, yüksek enerji maliyetleri ve jeopolitik gerilimlerle birleşmesi durumunda gıda emtia fiyatlarının %14‑16 oranında artabileceğini öne sürüyor. Şirketin analizine göre bu artış, 2026‑2027 döneminde başlayıp bazı ürünlerin fiyatlarını 2028’e kadar etkileyebilir.
Ürün Bazlı Risk Değerlendirmesi
Beroe’nin raporuna göre, en erken tedarik riskini en yüksek gören ürün kakao. Batı Afrika’da üretimin kritik olduğu bölge, El Nino’nun kritik büyüme dönemlerinde hava koşullarının bozulması nedeniyle üretimde yeni kayıplar yaşayabilir. Kahve ve şeker de yakından izleniyor; kahve üreticilerinde sıcaklık ve yağış değişimleri fiyat dalgalanmalarına yol açabilir. Palm yağı ise 2027’de etkilerini göstermesi beklenen gecikmeli bir basamakta yer alıyor.
Ekonomik Zincirdeki Geniş Etkiler
El Nino’nun etkileri sadece tarımsal üretime sınırlı kalmıyor. Şiddetli kuraklık, nehir ve kanal suyunu düşürerek gemi taşıma kapasitesini azaltabilir, bu da navlun maliyetlerini yükseltir. Enerji piyasalarında petrol fiyatlarındaki artış, gübre üretiminden soğuk zincire kadar birçok maliyet kalemini etkiler. Bu nedenle, El Nino’nun tarımsal etkisinin yüksek enerji fiyatlarıyla aynı döneme denk gelmesi gıda enflasyonunu daha da artırabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
El Nino nedir ve nasıl oluşur?
El Nino, tropikal Pasifik’in orta ve doğu kesimlerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin üzerine çıkmasıyla oluşan bir iklim olayıdır. Bu sıcaklık artışı, atmosferik dolaşımı değiştirerek dünya çapında kuraklık, aşırı yağış ve sıcaklık anomalilerine yol açar.
Beroe’nin tahminine göre El Nino gıda fiyatlarını ne kadar artırabilir?
Beroe, El Nino’nun gübre kıtlığı, yüksek enerji maliyetleri ve jeopolitik gerilimlerle birleşmesi durumunda küresel gıda emtia fiyatlarında %14‑16 oranında artış beklediğini belirtmiştir.
Hangi ürünler El Nino’dan en çok etkilenebilir?
Rapor, kakao, kahve, şeker, palm yağı ve tahıl ürünlerinin (buğday, mısır, pirinç) El Nino nedeniyle tedarik riskine maruz kalabileceğini göstermektedir. En erken risk, kakao’da gözlenmektedir.
El Nino’nun lojistik ve enerji piyasalarına etkileri nelerdir?
Şiddetli kuraklık nehir ve kanal suyunu düşürerek gemi taşıma kapasitesini kısıtlar; navlun maliyetleri artar. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, gübre üretiminden soğuk zincire kadar birçok maliyet kalemini etkiler.
El Nino’nun insan sağlığı üzerindeki etkileri nelerdir?
University of Chicago Climate Impact Lab araştırmacıları, 2026‑2027 döneminde El Nino’nun sıcaklık artışlarıyla dünya genelinde 451 bine kadar ek ölümle ilişkilendirilebileceğini öne sürmüştür. Bu tahmin, sıcaklıkların normal seviyelerin üzerine çıkması ve aşırı sıcak günlerin artması senaryolarına dayanmaktadır.